بررسی الگوی تحلیل مسیر ابعاد خشنودی شغلی و تعهد سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روان‌شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استاد گروه‌ روان‌شناسی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

خشنودی شغلی حالت عاطفی مثبتی است که کارکنان نسبت به شغل خود دارند و تعهد سازمانی از احساس مثبت آنان نسبت به سازمان ناشی می‌شود. در پژوهش حاضر رابطه بین این دو متغیر و الگوی مسیر ابعاد این متغیرها بررسی شد. نمونه شامل 404 نفر از کارکنان یک شرکت صنعتی بود که به روش تصادفی ساده اتخاب شدند و به ابزارهای پژوهش که دو پرسشنامه تعهد سازمانی و خشنودی شغلی بودند، پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که الگوی پیشنهادی از برازش خوبی با داده‌ها برخوردار است. نتایج هم‌چنین حاکی از رابطه مثبت خشنودی از خود شغل، خشنودی از ارتقاء و خشنودی از پرداخت با تعهد پیوستگی و خشنودی از خود شغل، خشنودی از سرپرست، خشنودی از خط‌مشی و خشنودی از همکاران با تعهد همانندسازی شده و نیز رابطه مثبت تعهد پیوستگی و تعهد مبادله‌ای با تعهد مبادله‌ای بودند. با توجه به یافته‌ها، سازمان‌ها باید شرایط خشنود‌کننده را فراهم کنند و از این طریق تعهد سازمانی کارکنان را بالا ببرند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Path Analysis Model of Components of Job Satisfaction and Organizational Commitment

نویسندگان [English]

  • Hajar Barati 1
  • Hamid Reza Oreyzi 2
1 PhD in Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Job satisfaction is the positive emotional state that workers have toward their jobs, and organizational commitment results from their positive emotions toward their organizations. At present research the relations of these two variables and also the path analysis model of components of these variables were investigated. The participants consisted of 404 employees from an industrial company that selected by simple random sampling method. Participants responded to research instruments by Job Satisfaction and Organizational Commitment Questionnaires. Pearson´s correlation coefficients and path analysis used for data analysis. Findings showed that the proposed model fit the data properly. Results also indicated the positive relationships of job satisfaction, promotion satisfaction, and pay satisfaction with affiliation commitment, and positive relationships of job itself satisfaction, supervisor satisfaction, policy satisfaction and satisfaction with flow with identification commitment, and finally the positive relationships of identification commitment and affiliation commitment with exchange commitment. According to the findings, organizations should prepare conditions for increasing job satisfaction and in this way increase their employees organizational commitment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • organizational commitment
  • Job Satisfaction
  • affiliation commitment
  • identification commitment
فارسی
ارونسون، الیوت (2006). روانشناسی اجتماعی. ترجمه حسین شکرکن (1386). تهران: انتشارات رشد.
پروین، عزیز (1387). رابطه سازه‌های پنج عاملی شخصیت با تعهد سازمانی در معلمان مدارس راهنمایی و دبیرستان شهر اسلام آباد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی گرایش عمومی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان.
ریجو، ا. رونالد (1955). زمینه روانشناسی صنعتی-سازمانی. ترجمه داود حسین‌زاده، زهرا لبادی و پرویز صالحی (1386) . تهران: انتشارات مازیار.
زکی، محمدعلی (1389). بررسی تأثیر ابعاد خشنودی شغلی بر تعهد سازمانی معلمان دبیرستانهای شهر اصفهان. نشریه مصابح- مدیریت، سال سیزدهم، شماره 51، 74- 47.
سرایی، حسن (1382). مقدمهای بر نمونهگیری در تحقیق. تهران: انتشارات سمت.
سید‌جوادین، سید‌رضا؛ فراحی، محمد مهدی؛ و طاهری عطار، غزاله (1387). شناخت نحوه تأثیرگذاری ابعاد عدالت سازمانی بر جنبه‌های گوناگون خشنودی شغلی و سازمانی. نشریه مدیریت بازرگانی، 1 (1)، 70-55.
عریضی، حمیدرضا و براتی، هاجر (1387). رابطه بین تعهد سازمانی و ویژگی‌های شخصیتی با توجه به ساختار شغلی. مجله پژوهش‌های روان‌شناختی، 13 (2)، 112-91.
عریضی، حمیدرضا و علیمحمدی، سهراب (1387). مدل طولی رشد تعهد سازمانی در شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و پالایشگاه تبریز. طرح پژوهشی روابط کاری پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران.
عریضی، حمیدرضا و گلپرور، محسن (1387). نقش ارزشیابی و اهمیت عدالت در خشنودی از پرداخت. فصلنامه‌ی اخلاق در علوم و فنّاوری، 1، 2، 104-93.
عریضی، حمیدرضا؛ علی محمدی، سهراب؛ و گلپرور، محسن (1386). رابطه تعهد سازمانی و مؤلفه‌های آن با متغیر‌های سازمانی پیشآیند و پسآیند مبتنی بر تحلیل مسیر. مجله روان‌شناسی، 3، 322-302.
علاقه‌بند، علی (1373). مدیریت رفتار سازمانی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
قلاوندی، حسن و سلطانزاده، وحید (1390). بررسی رابطه بین جامعه‌پذیری سازمانی و تعهد سازمانی در میان کارکنان دانشگاه ارومیه. فرآیند مدیریت و توسعه، 87، 111-93.
گلپرور، محسن و عریضی، حمیدرضا (1387). فرا تحلیلی بر رابطه بین ابعاد تعهد سازمانی با جایگزین‌های شغلی، میل به ماندن و تمایل به ترک خدمت. دانشور رفتار (ویژه مقالات علوم تربیتی 10)، 15 (33)، 85-100.
مولوی، حسین (1386). راهنمای عملی 14-13-10 SPSS در علوم رفتاری، اصفهان، انتشارات پویش اندیشه.
مهداد، علی (1387). روانشناسی صنعتی و سازمانی. اصفهان: انتشارات جنگل، چاپ ششم.
یعقوبی، مریم؛ سقائیان‌نژاد اصفهانی؛ سکینه، ابوالقاسم گرجی، حسن؛ نوروزی، محسن؛ و رضایی، فاطمه (1388). رابطه عدالت سازمانی با خشنودی شغلی و تعهد سازمانی در بین کارکنان بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پژشکی اصفهان. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سلامت، 25 (12)، 32-25.
 
لاتین
Allahyari, M. S., & Eftekhari, H. (2013). Relationship behavior between job satisfaction and organizational commitment of agricultural extension experts of guilan province. Indian Journal of Fundamental and Applied Life Sciences, 3 (1), 65-72.
Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of Affective, continuance, and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63, 1-18.
Baulfour, D. L., & Wechsler, B. (1996). Organizational commitment: Antecedents and outcomes in public organizations. Public Productivity and Management Reviwe, 19 (3), 355-368.
Blau, P. (1964). Exchange and power in social life. Wiley, New York, NY.
Burney, L. L., Heunle, C. A., & Widener, S. K. (2009). A path model examining the relation among strategic performance measurement system characteristics, organizational justice and extra- and in-role performance. Accounting Organizations and Society, 34 (3-4), 305-321.
Carlson, J. H., & Mellor, S. (2004). Gender-related effects in the job-design–job-satisfaction relationship: An interact ional approach. Sex Roles, 51 (3/4), 237-247.
Carmeli, A., & Freund, A. (2001). Multiple work commitment, job satisfaction, and job performance: an empirical investigation. paper presented at the annual academy of management meetings. August, OB Division, Washington, DC.
Cichy,R. F., Cha, J.,& Kim, S. (2008). The relationship between organizational commitment and contextual performance among private club leaders.InternationalJournalofHospitalityManagement, 28, 53-62.
Eckman, E. W. (2004). Similarities and differences in role conflict, role commitment, and job satisfaction for female and male high school principals. Educational Administration Quarterly, 40, 366-387.
Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford, CA: Stanford University Press.
Freund, A. (2005). Commitment and job satisfaction as predictors of turnover intentions among welfare workers. Administration in Social Work, 29 (2), 5-21.
Gautam, T., Van Dick, R., Wagner, U., Upadhyay, N., & Davis, A. J. (2005). Organizational citizenship behavior and organizational commitment in Nepal’. Asian Journal of Social Psychology, 8, 305-14.
Gouldner, A. W. (1960). The norm of reciprocity: a preliminary statement. American Sociological Review, 25, 161-78.
Hackett, R. D., Lapierre, L., & Hausdorf, P. (2001). Understanding the links between wok commitments constructs. Journal of Vocational Behavior, 58, 392-413.
Jaramillo, F., Nixon, R., & Sams, D. (2005). The effect of law enforcement stress on organizational commit ment. Policing: An International Journal of Police Strategies and Management, 28, 321-336.
Kirkman, B. K., & Shapiro, D. L. (2001). The impact of cultural values on job satisfaction and organizational commitment in self-managing work teams: The mediating role of employee resistance. Academy of Management Journal, 44, 557-69.
Kuvass, B. (2003). Employee ownership and effective organizational commitment: employees perceptions of fairness and their performance for company. Journal of Management, 19, 193-212.
Kwon, I. G., & Banks, D. W. (2004). Factors related to the organizational and professional commitment of internal auditors, Managerial Auditing Journal, 19 (5), 606-22.
Lambert, E. (2004). The impact of job characteristics on correctional staff. The Prison Journal, 84, 208-227.
Lambert, E. (2006). I want to leave: A test of a model of turnover intent among correctional staff [Electronic Version]. Applied Psychology in Criminal Justice, 2 (1), 57-83.
Lambert, E., & Hogan, N. (2009). The importance of job satisfaction and organizational commitment in shaping turnover intent: A test of a causal model. Criminal Justice Review, 34, 96-118.
Lee, K., Carswell, J. J., & Allen, N. J. (2000). A meta-analytic review occupational commitment: Relations with person- and work-related variables. Journal of Applied Psychology, 85, 799-911.
Levinson, H. (1965). Reciprocation: The relationship between man and organization. Administrative Science Quarterly, 9, 370-390.
Luthans, F. (1995). Organizational behavior. New York: McGraw-Hill, Inc.
Markovits Y., Davis A. J., & van Dick R. (2007). Organizational commitment profiles and job satisfaction among greek privateand public sector employees. International Journal of Cross Cultural Management, 7, 77-99.
Meyer, J. P, Stanley, D. J., Herscovitch, L., & Topolnytsky, L. (2002). Affective, continuance, and normative commitment to the organization: A meta-analysis of antecedents, correlates, and consequences. Journal of Vocational Behavior, 61, 20-52.
Reid, M. F., Riemenschneider C. K., Allen, M. W., & Armstrong, D. J. (2008). Information technology employees in state government: A study of affective organizational commitment, job involvement, and job satisfaction. The American Review of Public Administration, 38, 41-61.
Schwepker, C. H. (2001). Ethical climate's relationship to job satisfaction, organizational commitment and turnover intention in the sales force. Journal of Business Research, 54, 39-52.
Tanriverdi, H. (2008). Worker's job satisfaction and organizational commitment: Mediator variable relationships of organizational commitment factors. The Journal of American Academy of Business, 14 (1), 152-163.
Thatcher, J. B., Stepina, L. P., & Boyle, R. J. (2003). Turnover of information technology workers: Examining empirically the influence of attitudes, job characteristics, and external markets. Journal of Management Information Systems, 19, 231-261.
Van Dick, R., Van Knippenberg, D., Kerschreiter, R., Herter, G., & Wieseke, J. (2008). Interactive effects of work group and organizational identification on job satisfaction and extra-role behavior. Journal of Vocational Behavior, 72, 388-399.
Vander Velde, M., Bossink, C., & Jansen, P. (2003). Gender differences in the influence of professional tenure on work attitudes. Sex Roles, 49, 153-163.
Wasti, S. A. (2003). Organizational commitment, turnover intentions and the influence of cultural values. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76, 303-21.
Wasti, S. A. (2005). Commitment profiles: Combinations of organizational commitment forms and job outcomes. Journal of Vocational Behavior, 67, 290-308.
Yoon, J., & Thye, S. (2000). Supervisor support in the work place: Legitimacy and positive affectivity. Journal of Social Psychology, 14, 295-316.